- विश्वमणि अधिकारी Source : Tanahunonline

ऊ सँग मेरो पहिलो भेट ठमेलको एक होटलमा भएको थियो। त्यो बिवाहको उत्सव थियो। चारैतिर झिलिमिली बत्ति बलेका थिए अनि मेरो मन पनि उसलाई देखेर कताकता जगमगाएको थियो। म ऊ सँग परिचयगर्न चाहन्थेँ तर ऊ साथीहरू सँग गफमा मस्त थियो। म बिस्तारै उसको छेउमा गएँ तर बोल्ने साहस भने गर्न सकिन।म धक मानेर त्यहीँ उभिइरहेकी कति सौम्य, कति शालिन अनि कति कोमल मुटु थियो उसको। सम्झँदा मात्र पनि मन विभोर हुन्छ। खै, कतिखेर उसलाई प्रेम गर्न थालेँ आफैलाई पत्तो छैन। पहिलो भेटमा छुट्टिनु अघि उसले आफ्नो फोन नम्बर दिएको थियो। मैले उसलाई फोन गरेँ र हामीले भेट्ने योजना बनायौ। संयोग बस उसको अफिस र मेरो क्याम्पस नजिक थियो। त्यसपछि हाम्रो भेटले तीब्रता पाउन थाल्यो। म बडो ब्यग्रताका साथ उसको प्रतीक्षा गर्थेँ। भेटमा हामी जीवन, राजनीति, साहित्य आदीका बारेमा कुरा गर्दथ्यौँ। मेरा कविताहरू ऊ चाख मानेर पढ्थ्यो र मलाई सधै राजनिति छोड्न आग्रह गर्दथ्यो। म उसलाई हृदयको भित्री तहदेखि प्रेम गर्थेँ। मेरो एक्लो प्रेम, अन्धो प्रेम- उसले बुझ्यो वा बुझेन थाहाभएन। उसको साथ बिताएका हर क्षण मेरा लागि विशेष थिए। मैले उसको साथ सपनाको सुन्दर महलको कल्पना गरेको थिएँ। तर भविष्य त अनिश्चत ……. घरमा मेरो बिहेको कुरो चलेको चाल पाउने बित्तिकै म अताल्लिँदै उसका पुगेँ। मेरो कुरो सुनेर ऊ गम्भिर भयो। निकै बेर हामी दुवै मौन रह्यौँ। त्यो सुन्यता आँधी अघिको हो वा आँधी पछिको मैले खुट्याउनै नसकिरहेको बेला अचानक उसले भन्यो– "म पनि तिमीलाई औधि प्रेम गर्छु, तर मेरो आर्थिक अवस्था तिमीलाई तिमीलाई थाहै छ। म तिमीलाई राम्रो भविष्य दिन सक्तिन। फेरी मेरो दाजुको पनि बिहे भएको छैन। दाजुको बिहे नभए सम्म मेरो बिहेको त कुरै आउँदैन।" उसका यी शब्दले म रन्थनिएँ। मन थाम्नै सकिन र भाक्कानिएर उसको अगाडि नै रोए। मैले मुटु भित्र राखेको मान्छे सँग बिछोडिने समय आयो भन्ने कल्पनाले आगोको लप्का बनेर मेरो सारा शरीर जलाउन थाल्यो। हाम्रो प्रेमको बारेमा मेरो घरमा सबैलाई थाहा थियो। ऊ सँगै बेहे गराउन पनि मेरो परिवार राजी थियो। तर उसले मानेन। ऊ भन्थ्यो- "सुविधामा हुर्केकी तिमीलाई म संघर्षमय जीवन दिन चाहन्न। म तिमीलाई दुखी देख्न सक्तिन किनभने म तिमीलाई प्रेम गर्छु।" मेरो सुख त उसको साथ जीवन बिताउनुमा थियो जुन कुरो उसले बुझ्नै सकेन। "तिमी सँग बिहे नभए म जीवन भर दुखी हुनेछु", मेरो कुरा उसले पत्याएन र आफ्नो अन्तिम निर्णय सुनायो- "तिम्रो परिवारले रोजेको केटो सँगै तिमी बिहे गर!"

अनि मैले ऊ सँग भनेका सबै शब्द सत्य भए। बिहे पछि म सुनको पिजडामा कैद भएँ जहाँ मेरा नयाँ आफन्तहरूद्वारा मेरा सपनाहरूको नित्य हत्या हुनथाल्यो। उँचो घरको बिग्रिएको छोरो सुधार्न मेरो भर्ना भएको रहेछ। र, म आशा गरिएका नतिजा ल्याउन असमर्थ भएँ। बिहेले मेरो जीवनको पूर्णतया नाश गर्यो। शरीर भरी छरिएका निल डाम शरीर भरी छरिएका निल डाम र मुटु भित्र गडेका असंख्य शब्द बाणहरू आज यति सामान्य लाग्न थालेका छन् कि मानौ सास फेरे जस्तो होस्, खाना खाए जस्तो होस्! मेरो बिहे पछि उसले काठमाण्डौं छाडी अन्तै गयो भन्ने सुनेँ। उसको परिवारले पनि मलाई मनपराएको थियो रे तर कमजोर आर्थिक आवस्थाको कारण बिहे गर्न राजी नभएको रे। म अचम्ममा परेँ। उफ! कस्तो प्रेम हो त्यो। साथी, सुख पैसामा हैन प्रेममा हुन्छ, तिमीले किन नबुझेको? हेर म तिम्रो स्नेही काखको कल्पना गर्दै सुनको काँडामा सुतिरहेकी छु। तिमी पनि पक्कै सम्झन्छौ होला नि मलाई र दुखी हुन्छौ होला बिताका दिनको सम्झनामा डुबेर। जिन्दगीको मोडमा कुनै दिन हाम्रो जम्काभेट भएमा म तिमीलाई पक्कै सोध्ने छु- सबैलाई दुखी बनाउने साथी ,कस्तो प्रेम यो तिम्रो ?..कस्तो प्रेम यो तिम्रो ? -कृष्ण पोखरेल (बिवस), साउथ ईराक Source : yetautabata

साँझ परिसकेको छ, बिस्तारै भयाउँकिरी र मच्छेडको संगीतमय साँझ पनि शुरु भैसकेको छ । जेठामासको समय, यतिखेर हामी पाल्पाको दक्षिणी क्षेत्र गोठादीको हात्तिलुङमा छौं । मेची महाकाली साँस्कृतिक प्रतिरोध अभियानको क्रममा हाम्रो प्रतिरोध साँस्कृतिक परिवार गण्डक अभियानको यात्रामा छ । हिजो पश्चिम पाल्पादेखि पूर्वी पाल्पातर्फ थालिएको यात्रा अझैं जारी छ, आज दिनभर बाटोमा हिड्दै गर्दा दिदी प्रगतिसँगको लामो कुराकानी अझैं टुंगिएको छैन । दिदी प्रगति अर्थात् कुश्मा महरा । एकजना जनकलाकार, सफल गायिका, देश र दुनियाँ बदल्ने महान यात्रामा अविचलित यात्रारत एक योद्धा । सायद यतिले मात्रै उनको सबै परिचय पूरा हुदैन । र्सवहारावर्गको धरोहर नेकपा माओवादी पाटीका एक प्रभावशाली, वरिष्ठ नेता कृष्णबहादुर महराकी कान्छी छोरी । वर्ग संघर्षको केन्द्र रोल्पाको महरा परिवार साँच्ची दशवर्ष जनयुद्धको इतिहासमै एउटा आदर्श, उदाहरणीय र सच्चा क्रान्तिकारी परिवार ।

यही नमुना परिवारकी सदस्य प्रगति पारिवारिक जीवनकै एउटा घुम्तीको वास्तविक कथा सुनाइरहेकी छिन् । जुन दिन स-परिवार उनीहरुले घर छोडे, त्यसपछि त्यो घरमा उनीहरु कहिल्यै फर्किएनन् । घर छोडेका त्यो रात, त्यसबखत उनीहरुको हालत कस्तो थियो ? दिदी प्रगति धाराप्रवाह बोलिरहेकी छिन्, म सुनिरहेछु - "झण्डै ८ वर्षपुग्नै आटेछ । समयले नेटो काटेको पत्तै भएन । त्यतिबेला म १२ वर्षी मात्र थिए । मेरो बाल मस्तिष्कले सबै कुरा त बुभन सक्दैनथ्यो तर एउटा घटनाले बेला-बेला झस्काउछ । त्यो अतित वर्तमान बनेर उभिन्छ । त्यो भयानक दृश्य मेरो आखा वरिपरी घुमिरहन्छ । अहिले पनि विगत सम्झन्छु, एकाएक मनमा प्रश्न उब्जिन्छ-त्यो रात हामीले घर नछोडेको भए……….अवश्य हामीले घर छोडिसकेका थियौं । कहिले फर्किने ? त्यो पनि निश्चित थिएन । बाध्यताको बन्धनभित्र जेलिएर अनिश्चितताको कालो बादलमुनि हराउ"दै हामी निस्कियौं । सदरमुकाम लिवाङकै छेउमै हाम्रो घर थियो । बुवा कम्युनिष्ट भएकै कारण तत्कालिन सरकार र प्रशासनको आ"खाको कसिंगर बन्नुभएको थियो । जनयुद्धको शुरुवात हुनुपूर्व नै बुवा भूमिगत बस्नुपर्ने बाध्यता भयो । जनयुद्धको थालनी भैसकेपछि त झन् पुलिसको बिगविगी बढ्न थाल्यो । त्यसपछिका दिनहरु यति कष्टप्रद बिते कि, मैले शब्दमा व्यक्त गर्न नै सक्दिन । मेरो, भाई निर्माण, दाजु निर्मल र दिदी उन्नतिको पर्ढाई विगर्दै गयो । बुवा घरमा आउने स्थिति नै रहेन । दुश्मनले हप्तामा ३ पटकभन्दा बढी खानतलासी लिने गथ्र्यो । घरमा आमा र हामी चार भाईबैनी गरी ५ जनामात्रै थियौं । हाम्रो लागि पुलिसको गालीगलौज, कुटपीट र धाकधम्की त सामान्य भैसकेका थिए । दानवहरुको हुलले कहिले मध्यरातमा आएर ढोका हान्थे, कोठा-कोठा, बुइगल र भकारी जम्मै हेर्थे । अन्नपात जहा"तही पोखिदिन्थे, केही नभेटेर रीसले मुर्मुरिदै फर्किन्थे । कहिलेका"ही एक दुइजना मात्रै साधारण भेष गरेर आउ"थे । भाइ र मलाई चकलेट, बिस्कुट, कापी, कलम ल्याएर राख्न भन्थे तर हामी केही पनि राख्दैनथ्यौं । त्यसपछि उनीहरु एकआपसमा कानेखुसी गर्दै भन्थे- "माओवादीका बच्चाबच्चीहरु कति बाठा हुन्छन्, यी सालाहरु पनि ठूलो भएपछि माओवादी बन्ने त होलान् यीनलाई……….."

हामी यसरी बाचिरहेका थियौं कि मृत्यू हरपल आखै अगाडि घुमिरहन्थ्यो । कतिबेला घरमा आगो लगाइने हो ? कतिबेला गोलीले उडाइने हो ? सन्त्रास र भयको कालो बादल सधैं मडारिरहन्थ्यो । तारबारको जेलभन्दा पनि अझ कठोर जेलमा कैद थियौं हामी । सधैं दुश्मनका भरौटेहरु आएर शारीरिक तथा मानसिक यातना दिइरहन्थे । जब र्सूय अस्ताउदै पश्चिममा हराउथ्यो र कालो रातले पृथ्वीलाई छोप्दै ल्याउथ्यो, हाम्रा मनहरुमा पनि सन्त्रासको कालो बादलले छोप्दै ल्याउथ्यो । जब बिहान हुन्थ्यो, मन केही हलुका त हुन्थ्यो तर घरको भित्तामा मृत्यूपुर्जी टा"सिएको हुन्थ्यो । कहिलेका"ही अज्ञात स्थानबाट बुवाले पठाएका पत्रहरु आउ"थे । हामीलाई ती पत्रले मार्गदर्शन गरिरहन्थे । पत्रहरु प्रेरणा बन्दथे, दुश्मनद्वारा लुछिएका, चुडिएका तनमनहरुमा मल्हमपट्ट िहुन्थे । बुवाले पत्रमा लेख्नुभएको हुन्थ्यो-"अथाह दुःखकष्ट र अप्ठेरोको बीचबाट मात्रै हामी क्रान्तिकारी बन्न सक्छौं । सजिलोमा जो पनि बाच्न सक्छ, रमाउन सक्छ तर कठिन अवस्थामा पनि जीउन सक्नुपर्छ । अवश्य दुश्मनले बेला-बेलामा सताउछ होला, झुकाउन प्रयास गर्ला तर दुःखमा नआत्तिनु, दुश्मनस"ग कहिल्यै झुक्नुहुदैन ।: हामी बुवाले लेखेका पत्रहरु धेरैपल्ट दोहोर्‍याइ तेहेर्‍याइ पढ्थ्यौं र दुश्मनले नभेट्टाउने ठाउ"मा लुकाएर राख्थ्यौं । हाम्रो बुवास"गको भेटघाट त्यही पत्रहरु नै हुन्थे ।

२०५४ साउन २९ गते शुक्रबारको दिन † वर्षायाम भएपनि त्यसदिन पानी परेको थिएन । सा"झपख केहीछिन आधीहुरी चल्यो । आकाशमा कतै-कतै बादलका छिर्काहरु देखिन्थे । घाम नअस्ताउ"दै सदरमुकाम लिवाङ सुनसान भैसकेको थियो । कारण साझ ७ बजेदेखि बिहान ६ बजेसम्म कथित् कप\mर्यू आदेश जारी गरिएको थियो । हामी सधैंझैं त्यससा"झ पनि सबेरै खाना खाएर सुतिसकेका थियौं । त्यो रात मेरो मानस्पटलमा अझैं पनि ताजै छ । सायद, मेरो मस्तिष्क चलचित्रको चक्का हो । चक्का निरन्तर घुम्दै जान्छ अनि हरक्षण ती दृश्यहरु मेरो आखामा क्रमैस"ग आउ"छन् । हामी ओछ्यानमा पल्टिएपनि निदाइसकेका थिएनौं । एक्कासी "ढ्याम्म" कसैले ढोकामा जोडले लात्ती बजार्‍यो । ढोका हानेको आवाजसगै "ए राडी ढोका खोल ।" को एउटा कर्कश मानवरुपी पशुको आवाज पनि आयो । उफ् ! लामो सुस्केरा हाल्नुभयो आमाले । फेरि पनि कुकुरहरु आए, अब के-के हुने हो ? हाम्रो मनमा सन्त्रास, भय र आक्रोश एकैपटक उब्जियो । बाहिर भयाल, ढोकामा लात्तीले हिर्काउने काम जारी थियो । अश्लिल शब्द बोल्दै राक्षसहरु आगन, करेसा सबैतिर होहल्ला गरिरहेथे । यसबाट पनि स्पष्ट हुन्थ्यो कि दुश्मनहरु धेरै आएका छन् । आमाले बत्ती बाल्नुभयो । हामी चार भाइबैनी पनि उठिसकेका थियौं । अझ यसो भनौं हामी सबै दुष्टहरुको कुटाइको लागि तयार हुदैछौं । "गर्ल्याम्म" ढोका ढलेको आवाज आयो र आवाजस"गै मैमत्त दानवहरु ग्वारग्वारती भित्र छिरे । कोठा, भकारी, बुइगल, भान्साकोठा सबैतिर र्सच गरे । पहिलेभन्दा त्यसदिन आएका दुष्टहरु बेग्लै थिए । कपडा पनि टाटेपाटे, अनुहार देख्दैमा डरलाग्दो मान्छे खाने दानवजस्तो । ३/४ जना आएर आमालाई झम्टे, कपाल लुछ्दै राइफलको कुन्दाले हिर्काउन थाले । अरु २ जना आएर हामी ४ भाइबैनीलाई पनि गालामा बेस्सरी हिर्काए । भाई डाको छोडेर रुन थाल्यो । दुष्टहरुले भाइलाई झन् अरु कुटे । दिदी, दाई र म चुपचाप उभिइरह्यौं । आवाज निकालेर रोयो भने झनै कुटाइ खानुपथ्र्यो । मन रोइरह्यो, आखाभरी आशु भरिएका थिए । दुष्टहरुले आमालाई कुटिरहेको हामीले मुकदर्शक बनेर हेरिरहनुपर्ने भयो । आमालाई कुटेर बेहाल बनाइसकेका थिए । एकछिन कुट्न छोडे । अनि शुरु भयो बकबास ।

फेरि शुरु भयो बुट र कुन्दाको काम । केहीछिनपछि बाहिरबाट अर्को राक्षस आयो । सायद त्यो अलि ठूलो हुनुपर्छ । "केटाहरु हो, यसले भन्दिन । आज यो राडीलाई नै सुट गर्नुपर्छ, अनिमात्र सबै कुरा ठिक हुनेछ ।" ए राडी कपडा लगा । केही भन्नु छ भने तेरा छाउरा छाउरीलाई भन, केही दिनुछ भने पनि दिए हुन्छ । अब फेरि तेरो यीनीहरुस"ग कहिल्यै भेट हुदैन बुझिस् । आमातर्फफर्केर ठूलो दानव करायो । आमा मौन रहिन् । "छिटो"

आमाले कपडा लगाउनुभयो । कम्मरमा बा"धेको पर्स फुकाल्नुभयो र दिदीको हातमा राखी दिनुभयो । हुनसक्छ आमा अब कहिल्यै फर्किनु हुनेछैन । हामीबाट आमाको न्यानो काख र माया जबर्जस्ती खोसिदैछ । मैले आमाको आ"खामा हेरे । आ"सु छचल्किएका थिए । सहजै अनुमान गर्न सकिन्थ्यो आमा आपना प्यारा छोराछोरीप्रति जीवनभरिकै असिम माया ममता पोखिरहनुभएको थियो । मलाई झट्ट बुवाको याद आयो । बुवा अहिले कहा के गर्दै हुनुहुन्छहोला - हाम्रो यो हालत, आमाको यस्तो अवस्था…. मुटु भक्कानिएर आयो तर के गर्ने ? आमाको अंगालोमा झुण्डिएर बेस्सरी रुन मन नलागेको कहा" हो र ? तर, बीचमा दुष्ट दानव उभिएको थियो । आमाले धौ-धौस"ग भन्नुभयो- "राम्रोसग बाचेर बसे । नराम्रो काम कहिल्यै नगरे…." आमाको गला अवरुद्ध भयो । बोल्दा बोल्दै दिदी प्रगतिले लामो सास फेरिन् । सायद उनलाई आमाको त्यो शब्द अहिले भर्खर भनेजस्तो लागिरहेछ । मानौं, उनी अहिले दुष्टको पञ्जामा परेकी आमाको अगाडि निरिह भएर उभिरहेकी छिन् । धाराप्रवाह उनको बोलीमा केही भिन्नता आएको छ अहिले । एकपटक खोकिसकेपछि उनले बाँकी वृतान्त फेरि शुरु गरिन्- दुष्टहरुले आमालाई घिसार्दै बाहिर लिए । आमा ˜˜ भन्दै भाइ जोडले चिच्यायो । तर, हाम्रो वेदना सुनिदिने कोही थिएन । पत्थरको जस्तो मुटु भएका दुष्टहरुलाई के मतलब आमाको माया कति हुन्छ - सबै दुष्टहरु बाहिर निस्किए । हामीलाई भित्रै थुनेर दुष्टहरु बाहिर निस्किए । एकैछिनपछि ढोकाको साङ्लो लगाएको आवाज सुनियो । अब सबै कुरा खतम भइसकेको थियो । हामी परिस्थितिले लत्याइएका बेसहारा ४ प्राणी घरभित्रै बेस्सरी रोयौं, करायौं । बाहिर दुश्मनहरु होहल्ला गरिरहेथे । एक्कासी एउटा करायो-"भागी, भागी ए त्यो रण्डी भागी ।" अर्को आवाज आयो-"ठोक ठोक सालेलाई" ड्याङ द्रद्र राइफल पडि्कएको आवाज आयो । आमा द्रद्र हामी घरभित्रैबाट जोडले चिच्यायौं । आकाश खसेर थिचेझैं भयो । खैं त्यो बेलाको पीडा मैले कसरी भनु" - हामी भित्रै छटपटाइरह्यौं । बाहिर राइफल पटि्करहेको आवाज बढिरहेको थियो । कोही मकैबारीमा दौडिरहेको आवाज पनि आइरहेको थियो । दिदीले शंका गर्दै भन्नुभयो-"आमा भाग्नु भएजस्तो छ, आमा भागेको भए उल्टो रिसले हामीलाई नै मार्छन् दुष्टहरुले बरु हामी पनि भागौं ।‘ हामी चारै भाइबैनी घरको पछिल्लो ढोकाबाट सुस्तरी बाहिर निस्कियौं । घरको करेसा हुँदै माथिल्लो बारीमा उक्लियौं र कान्ला-कान्लाबाट लुक्दै पर डाँडामा पुग्यौं । दुष्टहरु घर अगाडि र वरपर नै हल्ला गरिरहेथे । हामी दुष्टहरुको घेराभन्दा बाहिर निस्किसकेका थियौं । साउनको महिना भएपनि आकाशमा बादल देखिदैनथ्यो । डाँडोमा एकछिन सुस्तायौं । जलजलाबाट बहेको चिसो सिरेटोले मुटुसम्म छोएर र्फकन्थ्यो ।

आकाशमा लाखौं ताराहरु टिलपिल-टिलपिल गरिरहेथे । जुनको धिमा प्रकाश धर्तीमा छरिएको थियो । हाम्रो त्यो बेहाल ती निर्जीव जुनताराबाहेक अरु कसैले देखेन । घरबाट त निस्कियौं तर कहाँ जाने - रातको करिब २ बजेको छ । ुरानो बिनाका मौरीझैंु हाम्रो बेहाल थियो । आमालाई के भयो होला ? कतै दुष्टले….. हाम्रो यो हालत, बुवा कहाँ हुनुहुन्छ होला ? हामी ४ भाइबैनीको त्यो बेलाको अवस्था तपाइसँग कुन शब्दले अभिव्यक्त गरुँ - केही उपाय नआएर त्यसै बसिरहेका थियौं, जुनको मधुरो प्रकाशमा नजिकै एउटा कालो वस्तु हिडिरहेको देख्यौं । शुरुमा त पुलिस आयो भनेर झस्किर्यौं तर अलि नियालेर हेर्दा हतियार पनि छैन । पुलिस नभएको निश्चित भएपछि आमा हुनुहुन्छ कि भनि त्यही कालो वस्तुको पछि-पछि दौड्यौं । हामी दौडेको आवाज सुनेर त्यो झन् दौड्यो । दौडाइ आमाको जस्तै लागेर दिदी कराइन् आमा ….. तर त्यो झन्-झन पो दौड्यो । दिदी फेरि पनि कराइन् । "को हो ?"- प्रत्युत्तरमा दौडिने वस्तु करायो । त्यो अरु कोही नभएर आमा नै हुनुहुन्थ्यो । हामी आमा भएतिर हाम फाल्दै गयौं र अंगालोमा बाँधियौं । आमालाई छोपेर लगिसकेपछि हामीले फेरि मिलनको आशा त के कल्पनासमेत गरेका थिएनौं । कहिलेकाही चान्स पनि कस्तो अचम्मको हुँदो रहेछख । दुष्टहरुको घेराबन्दीबाट हामी सबै सकुशल बाहिर निस्किसकेका रहेछौं । दुश्मनद्वारा घरबास लुटिदा, तनमन चिथोरिदा पीडा त अवश्य थियो तर मृत्यूको मुखबाट फर्किएर आएझैं आमालाई पाउँदा खुसीले बेसरी रोयौं । घरमा भने दुष्टहरु आतंक मच्चाइरहेथे । सामानहरु यत्रतत्र फालेको मधुरो आवाज सुनिन्थ्यो । घर छोड्यौं । कहिले फर्किने अनिश्चितताको बन्धनले बाँधेको छ । बिल्कुल थाहा छैन । म भर्खर १२ वर्षिय थिए, भाइ त झन् ९ वर्षो मात्रै थियो । अब हामी कहाँ जाने ? के गर्ने ? तर, एउटै उपाय बाँकी रहेछ । हो, लिवाङस्थित हाम्रो त्यो सानो घर, जसलाई सधैंंको लागि छोडेर हिड्यौं । त्यो भन्दा कैयौं गुणा विशाल घर, लाखौंलाख उत्पीडित, उपेक्षित जनसमुदायको आस्था र विश्वासको धरोहर महान् क्रान्तियात्राको विशाल घर । जहाँ सधैं सन्त्रासको घेराभित्र बाँचिरहनु पर्दैन, खुल्ला आकाशमा पखेटा फट्फटाउँदै उड्ने पंक्षीजस्तै स्वतन्त्र जीउन सकिन्छ ।

त्यही विशाल घरको बाटो रोज्यौं । माडी आपनै धुनमा बगिरहेथ्यो । जलजलाको चिसो सिरेटोले मुटुसम्म छोएर फर्किन्थ्यो । लाखौं ताराहरु हाम्रो अथाह पीडा र क्रन्दनमा असिम माया र सहानुभूतिसहित शीतका थोपा खसालिरहेथे । जुनको मधुरो प्रकाशमा तनमन चिथोरिएका, घरबास लुटिएका हामी ५ प्राणी अस्तित्व, मुक्ति र स्वतन्त्रताको खोजीमा विशाल घरको बाटोतिर हिडिरह्यौं । उनले यति कुरा भनि सिध्याउँदासम्म रातको करिब ९ बजिसकेको थियो । उनको बाल्यकालमा घटेको घटनाको वृतान्त सुन्दा सुन्दै म त कतिपटक रोए, रोए । त्यसबखत जुनको मधुरो प्रकाशमा मैले देखेँ उनको आँखाबाटपनि थोपा-थोपा अश्रुदाना झरिसकेका थिए । -डिल्ली मल्ल "विवश" २०६२ बैसाख १३ (गोठादी पाल्पा) विस्तार Source:Nepal